میلاد آفتاب نیمه رمضان گرامى باد

در پانزدهم رمضان سال دوم و یا سوم هجرت خداوند سبحان‏بالاترین هدیه خویش را به بیت نبوت وامامت اهدا كرد.

مولود سعیدى كه صورت و سیرتش آیینه تمام‏نماى سیماى نبوى و علوى‏بود و امتیازات فاطمى نیز در اندامش درخشش داشت.

این هدیه الهى از بالاترین خیرات و بركات ماه رمضان بعد از هجرت بشمار مى‏رفت.

ولادتش نویدى بر مهاجران سخت‏كوش و موحد و معتمد بر خدا شد.

تسبیح و تهلیل سبط اكبر رسول خدا(ص) و ثمره رسالت و امامت‏به هنگام ولادت درنیمه رمضان و قرائت قرآن او برترین تحفه رمضانیه بر روزه‏داران عصر پیامبرخدا(ص) و نسل‏هاى آینده گشت.

این مولود مسعود «حسن بن‏على(ع) » است كه كره خاكى و همه افلاك بر زاده‏شدن اوبر خود بالیدند و مدینه منوره حرم دوم الهى در این میان شرفى دیگر یافت.

فرشتگان به یكدیگر تهنیت و تبریك گفتند و انتظار رسیدن به خدمت رسول خدا(ص)را جهت تبریك‏گویى داشتند كه به این فیض نائل گشتند.

بهشت‏برین سالیان دراز آرزوى بوسه‏زدن بر گامهایش داشت و بارها در برابر حضرت‏حق عرضه داشته بود. یا رب الیس قد و عدتنى ان تسكنى ركنا من اركانك; بارخدایا! آیا وعده نكردى كه یكى از پایه‏هاى اساسى عالم خلقتت را در من سكنى دهى؟!

بعد از دنیا آمدن امام حسن مجتبى(ع) و برادرش حسین بن‏على(ع) خداوند چنین پاسخى‏داد: اما ترضین انى زینتك بالحسن و الحسین فاقبلت تمیس كما تمیس العروس; آیاخشنود نمى‏گردى به اینكه زینت دهم تو را با جاى دادن حسن و حسین[علیهماالسلام]؟

بهشت‏به پیش خواهد آمد و همانند داماد آنان را در آغوش خواهد گرفت.

با ولادت سبط اكبر رسول خدا(ص) موجى از سرور و شادمانى اهل بیت علیهم‏السلام‏را فرا گرفت زیرا اعطاء كوثر كه وعده اساسى حضرت حق بر پیامبر(ص) بوده تحقق‏یافت و چهارمین مصداق آیه تطهیر پا به عرصه وجود گذاشت. این نوزاد بیشترین‏شباهت را به جدش پیامبر(ص) داشت. از این رو پدر و مادرش و دیگر یاران پیامبر درپوست‏خود نمى‏گنجیدند، آن روز مردم و فرشتگان همانند جبرئیل و میكائیل و ...

بر نبى مكرم بیشترین تهنیت و تبریك را گفتند.

نام‏گذارى
در سیره پیامبر و اهل بیت(ع) انتخاب نام نیك و پسندیده براى فرزندان‏از حقوق اولیه آنان شمرده شده و رسول خدا(ص) بدان توصیه نموده بود. از این روبه هنگام ولادت سبط اكبر پیامبر همگى در فكر انتخاب زیباترین نام براى او بودند.

فاطمه(س) چون فرزند را به همسرش داد تا در آغوش بگیرد از او خواست تا براى نوزادنام نیكى انتخاب كند. لیكن امیرالمؤمنین(ع) كه براى پیامبر(ص) احترام خاصى‏مى‏گذاشت رو به فاطمه(س) كرد و فرمود: من در نام‏گذارى فرزندم بر رسول خدا(ص) پیشى‏نمى‏گیرم.

چیزى نگذشت پیامبر خدا(ص) به خانه دخترش آمد، از وضعیت زایمان و سلامتى مادر وچگونگى نوزادش پرسش نمود. «اسماء بنت عمیس‏» نوزاد را در پارچه‏اى زرد پیچید وبه پیامبر داد.

حضرت ضمن تبریك و تهنیت‏به داماد و دختر خویش فرمود: الم اتقدم الیكم ان لاتلفوه فى حرقه صفراء; مگر پیش از این نگفته بودم كه نوزاد را در پارچه‏اى زردنپیچید؟! آنگاه پارچه سفیدى طلبید و آن مولود مسعود را در میان آن نهاد.

پیامبر خدا(ص) او را مى‏بوسید و زبان مبارك را در دهان او مى‏گذاشت و آن طفل‏زبان جد خویش را مى‏مكید.

رسول خدا(ص) بخاطر آن مولود حمد و ثناى الهى را بجا آورد. اذان در گوش راست‏و اقامه در گوش چپ وى خواند و سپس از على(ع) پرسید: چه نامى براى فرزندت انتخاب‏كرده‏اى؟

على(ع) پاسخ داد: «در نام‏گذاریش بر شما پیشى نگرفتیم‏».

پیامبر خدا(ص) فرمود: من نیز در نام‏گذارى او بر پروردگارم سبقت نخواهم گرفت.

در آن هنگام خداوند فرشته وحى جبرئیل را از ولادت سبط اكبر پیامبرش با خبرساخت و او را جهت تهنیت و تبریك و نام‏گذارى بر آن حضرت فرستاد.

جبرئیل بر رسول خدا(ص) نازل شد سلام و درود حضرت حق را بر او ابلاغ كرد و ضمن‏تبریك و تهنیت گفت:

خداوند به تو فرمان مى‏دهد كه نام فرزند هارون برادر موسى(ع) را براى فرزندت‏انتخاب كن. پرسید: نامش چه بود؟

جبرئیل عرض كرد: شبر. فرمود:

زبان من عربى است. گفت: نامش را «حسن‏» بگذار. آن گاه نام نوزادش را «حسن‏»گذاشت.

ابن‏اثیر مورخ مشهور مى‏نویسد:

«حسن‏» نامى است كه در عرب جاهلیت تا آن روز سابقه نداشت و كسى آن رانمى‏شناخت.

واژه «حسن‏» برگرفته از كلمه «محسن‏» است و این كلمه از نام‏هاى مسلم‏پروردگار است و توبه آدم آن گاه پذیرفته شد كه خداوند بزرگ را به نام «محسن‏»و ... یاد كرد و او را سوگند به «حسن‏»(ع) داد در تفسیر آیه شریفه:

فتلقى آدم من ربه كلمات فتاب علیه انه هو التواب الرحیم آمده است: آدم(ع)تضرع بسیار كرد خداوند جبرئیل را فرستاد و فرمود: چنانچه بخواهى توبه‏ات پذیرفته‏شود مى‏توانى به كلمات و اسمهایى كه در ساقه عرش است توسل یابى رسول خدا(ص)فرمود: آدم بدان هنگام خداى را بحق محمد و على و فاطمه و حسن وحسین[علیهم‏السلام] خواند و توبه كرد و توبه‏اش پذیرفته شد.

در روایت دیگر آمده است: جبرئیل آدم ابوالبشر را بعد از تضرع بسیار چنین‏تعلیم داد و طریقه توسل را آموخت، فت‏بگو: یا حمید بحق محمد یا عالى بحق على‏یا فاطر بحق فاطمه یا محسن بحق الحسن و الحسین و منك الاحسان...; اى ستوده مطلق‏بمقام محمد و اى بلندمرتبه والا به مقام على و اى پدیدآورنده هستى به مقام فاطمه‏و اى نیكوكار مطلق به مقام حسن و حسین، تو به و بازگشت مرا بپذیر، زیرا احسان وفضل و گذشت از ناحیه توست.

آن گاه خداوند توبه آدم(ع) را پذیرفت و رحمتش را نازل كرد.

القاب و كنیه امام حسن(ع)
مسلمانان آن روز نواده رسول خدا و سبط اكبر را به‏لقب‏هاى زیر مى‏شناختند: امام دوم; ریحانه رسول خدا(ص) ; زكى; سبط اول; سید; طیب;مصلح; نقى و ولى...

ابن‏شهرآشوب لقب‏هاى دیگرى را براى آن بزرگوار مى‏شمارد: امین، اثیر; امیر;بر; حجت; زهد; قائم; مجتبى; وزیر.

صاحب مناقب; كنیه امام حسن(ع) را «ابوالقاسم‏» مى‏نامد و لكن محقق اربلى باتكیه بر یك روایت مى‏نویسد:

رسول خدا(ص) از شدت علاقه‏اى كه به نواده خویش داشت و او را آیینه تمام‏نماى‏صفات خود مى‏دانست كنیه‏اش را «ابومحمد» نامید در حالى كه یكى و دو سال ازولادتش بیشتر نگذشته بود.

سیماى امام حسن(ع)
زیبایى صورت و اندام سلاله پیامبر خدا(ص) زبان زد عام و خاص‏بود هر كس به او نگاه مى‏كرد سیماى محمد و على(علیهماالسلام) را در او مى‏دید و درجمالش محو مى‏گشت.

امام غزالى در احیاء العلوم مى‏نویسد:

رسول خدا(ص) فرمود: لقد اشبهت‏خلقى و خلفى; چه بسیار شباهت پیدا كرد فرزندم(حسن) به من از جهت اندام و صورت و سیره و اخلاق.

انس بن‏مالك در باره امام مجتبى(ع) مى‏گوید: «لم یكن احد اشبه برسول الله‏صلى الله علیه و آله من الحسن بن‏على‏»; هیچ فردى از امام حسن(ع) شبیه‏تر به‏پیامبر(ص) نبوده است.

احمد بن‏حنبل به نقل از على بن‏ابى‏طالب(ع) مى‏نویسد: كان الحسن اشبه برسول‏الله(ص) ما بین الصدور الى الراس و الحسین اشبه فیما كان اسفل من ذلك;حسن(ع) از سینه تا سر شبیه‏ترین فرد به نبى‏گرامى اسلام بود و حسین(ع) از سینه به‏پایین بیش‏ترین شباهت را به آن حضرت پیدا كرده بود.

ابن‏صباغ مالكى در باره صورت و اعضاء بدن امام حسن(ع) مى‏نویسد:

رنگ چهره‏اش سفید آمیخته با سرخى بود، چشمانش سیاه، درشت و گشاده; گونه‏هایش‏هموار، موى وسط سینه‏اش نرم، موى ریشش پر و انبوه، گردن آن حضرت كشیده و براق‏همچون شمشیرى از نقره; مفاصلش درشت و دو شانه‏اش پهن و دور از یكدیگر بود.

چهارشانه و قد میانه و نمكین و خلاصه نیكوترین صورت را داشت.

و خلاصه آنكه واصل بن‏عطا (80 131) رئیس فرقه معتزله در باره آن بزرگوار گفته‏است: صورت حسن بن‏على(ع) چون سیماى انبیاء و هیات و شكل او همچون هیات ملوك وامرا بوده است.

سنت‏هاى ارزشمند
با ولادت سبط اكبر رسول خدا(ص) سرور و شادمانى در میان‏مسلمانان مهاجر و انصار پیدا شد و از همان ساعات اولیه بر پیامبر(ص) شاد باش وتبریك مى‏گفتند و لكن همگى توجه داشتند كه رسول گرامى(ص) چه برخوردى خواهد داشت‏و سنت‏هاى زیبا و بیادماندنى آن حضرت چه خواهد بود همانند اذان و یا صلوات درگوش طفل و تبدیل قماط(قنداق) زرد به سفید و چگونگى انتخاب نام نیك براى فرزند ودیگر سنت‏هاى الهى كه ما به برخى دیگر از آن‏ها اشاره خواهیم كرد:

الف) عقیقه فرزند
چون روز هفتم ولادت امام حسن(ع) فرا رسید رسول خدا(ص) دستورداد گوسفندى را تهیه كردند. سپس با دست مبارك خویش براى نوه‏اش بنام نوزاد ذبح‏نمود و او را عقیقه نامید. امام صادق(ع) فرمود: جدم رسول خدا(ص) براى عمویم حسن‏بن‏على(ع) عقیقه كرد و در آن هنگام چنین فرمود: بسم الله عقیقه عن الحسن; بنام‏خداوند، این گوسفند عقیقه از جانب حسن[(ع)]است و به هنگام كشتن گوسفند، این‏دعا را قرائت كرد:

اللهم عظمها بعظمه و لحمها بلحمه و دمها بدمه و شعرها بشعره اللهم اجعلهاوقاءا لمحمد و آله; بار خدایا استخوانش را به جاى استخوان او، گوشتش را به جاى‏گوشت او، خونش را به جاى خون او و مویش را به جاى موى او عقیقه مى‏كنم. خدایااین عقیقه را حافظ و نگاهبان محمد و آلش قرار ده. و نیز عكرمه نقل مى‏كند: ان‏النبى(ص) عق عن الحسن بكبش و عن الحسین بكبش; همانا پیامبر(ص) عقیقه كرد براى‏فرزندش حسن یك گوسفند و براى فرزند دیگرش حسین گوسفندى دیگر.

ب) اطعام
در همان روز هفتم رسول خدا(ص) دستور داد یك ران از گوسفند عقیقه رابراى قابله بردند و بقیه را به اطرافیان و فقراء اطعام نمودند، در روایت آمده‏است:

ثم قال: كلوا و اطعموا و ابعثوا الى القابله برجل; رسول خدا(ص) فرمود: عقیقه‏را بخورید و به دیگران اطعام كنید و فرمود یك ران عقیقه را براى قابله آن‏بفرستید.

امام صادق(ع) در باب اطعام عقیقه حسن بن‏على(ع) فرمود: فاكلوا منه و اهدواالى الجیران...; نزدیكان رسول خدا از عقیقه خوردند و براى همسایگان هدیه‏فرستادند (مى‏شود چنین استفاده نمود كه پخت و اطعام كرد و یا مقدارى از گوشت‏عقیقه را هدیه كرد).

ج) تراشیدن موى سر و دادن صدقه
از دیگر سنت‏هاى زیباى رسول خدا(ص) این بود كه‏سر فرزند هفت روزه‏اش را تراشیدند [در بعضى از روایات آمده است: مادرش فاطمه(س)تراشید] و به اندازه وزن آن نقره در راه خدا صدقه دادند، آن گاه سر مبارك‏حسن(ع) را با ماده‏اى خوشبو بنام خلوق (نوعى خوشبوكننده است كه بیشتر اجزاء آن‏از زعفران مى‏باشد) آغشته كردند.

این عمل یعنى تراشیدن سر طفل هفت روزه و آغشته نمودن به خلوق; سنت جدیدى بودكه جایگزین فرهنگ اهلیت‏شد زیرا آنان سر فرزندان خود را به خون آغشته مى‏نمودندپیامبر خدا(ص) به اسماء فرمود: یا اسماء الدم فعل الجاهلیه؟ اسماء آغشته به‏خون نمودن سر نوزاد از كارهاى ناپسند مردمان جاهلیت است.

در روایات دیگر آمده: صدقه هم وزن موها را به اصحاب صفه (فقراء داخل مسجدپیامبر(ص) ) دادند، كه مقدار هم وزن طلا بوده و13 دینار شده است. و همچنین مالك‏بن‏انس نقل مى‏كند: این سنت الهى در باره «زینب‏» و «ام كلثوم‏» دو دختر دیگرفاطمه(س) جارى گشته است.

د) ختنه باز در همان روز هفتم رسول خدا(ص) دستور داد فرزندش «حسن‏» را ختنه‏كردند تا این سنت الهى جامه عمل پوشد و به عنوان سیره عملى پیامبر(ص) باقى‏بماند زیرا خود از قبل فرمود: اختنوا اولادكم فى السابع فانه اطهر و اسرع‏لنبات اللحم، ان الارض تنجس ببول الاغلف اربعین یوما; نوزادان خود را در روزهفتم ختنه كنید، این عمل براى سلامتى طفل بهتر است و جراحت آن به سرعت‏بهبودمى‏یابد. «چنانچه فرد ختنه نشده‏اى بر روى زمین ادرار كند تا چهل روز آلودگى آن‏باقى مى‏ماند».

در حدیث دیگرى آمده است: عبدالله بن‏جعفر از امام باقر(ع) پرسید: در شهر ماختنه‏گر حاذقى وجود ندارد و اینان یهودى هستند و روز هفتم را خوب نمى‏دانند. آیاجایز است‏ختنه فرزند را به آنان واگذار كرد؟

حضرت فرمود: سنت و سیره پیامبر خدا(ص) در روز هفتم ولادت نوزاد بوده مخالفت‏سنت پیامبر(ص) نكنید و آن را انجام دهید.

بازدیدها [] - نظرات []