تبلیغات
امام حسن مجتبی علیه السلام - تقسیم عادلانه سرمایه ملی! چگونه؟!
تقسیم عادلانه سرمایه ملی! چگونه؟!
نظرات |

بیت المال در اصل محل ذخیره ثروت ملی و عمومی جامعه است اما این واژه معنای محل بودن خود را رها کرده و در معنای خود آن اندوخته به کار می رود. اندوخته ای که از منابع متعددی جمع شده و باید به مصرف عموم جامعه برسد که این کار، گاه به صورت مستقیم و گاه به شکل ارائه خدمات (تقسیم غیر مستقیم) صورت می گیرد.

آنچه در توزیع این ثروت عمومی مهم است نوع تقسیم آن نیست؛ بلکه عادلانه تقسیم کردن آن است؛ به گونه ای که همه به طور یکسان از آن برخوردار شوند. 

نکته مهمی که باید در تقسیم آن لحاظ شود عدم توجه به ویژگی های افراد است. از بیت المال به همان اندازه که یک پایتخت نشین بهره می برد به همان اندازه هم باید یک روستا نشین دور از پایتخت بهره مند شود؛ هر رقمی که به یک مقام عالی رتبه تخصیص داده می شود به همان اندازه باید در دسترس دیگر افراد جامعه نیز قرار گیرد. زیرا بودجه ای که با این عنوان به دست مردم می رسد یا صرف آنها می شود از جنس حقوق و دستمزد نیست تا در قبال تلاش و نوع کار و مسئولیتهای اجتماعی افراد قرار گیرد. از این رو در توزیع آن نباید اینگونه ملاکها را در نظر گرفت.

اصل عدالت و تساوی در بهره برداری از بیت المال در زمان خلیفه دوم تعطیل شد و به دستور او دیوان محاسباتی، بیت المال را بر اساس سوابق و درجات اصحاب تقسیم می کرد.

در زمان خلیفه سوم نیز همین سیاست، با تساهل افزون ترى ادامه یافت ؛ یعنى به آن تقسیم نامساوی بیت المال؛ حاتم بخشی هاى بى حساب و کتاب از سوى خلیفه سوم نیز اضافه شد.

امیرالمومنین علیه السلام درباره این سیاست ضایع کردن بیت المال مسلمین در زمان خلیفه سوم فرمود: وَ قَامَ مَعَهُ بَنُو أَبِیهِ یَخْضَمُونَ مَالَ اللَّهِ- [خَضْمَ ] خِضْمَةَ الْإِبِلِ نِبْتَةَ الرَّبِیع ؛ و دودمان پدرى او (بنى امیه) به همراهى او (عثمان) برخاستند و چون شترى كه گیاه تازه بهار را با ولع مى خورد به غارت بیت المال دست زدند.(1)

مسئولین جامعه اسلامی، هر کس به هر مقدار که از بیت المال در اختیار اوست باید به شدت مراقبت کند که مبادا از گریزگاههای قانونی و با سوء استفاده از خلأهای قانونی، اموال جامعه اسلامی را به نفع خود و یا اطرافیانش مصادره کند

این رویه های سلیقه ای در زمان خلیفه دوم و شدت آن در زمان خلیفه سوم سبب شد تا ذائقه بسیارى از اصحاب به اخّاذىِ ناروا از بیت المال عادت کند و به نوعی فرهنگ طلبکاری و مال خود دانستن بیت المال در بین عده زیادی از اصحاب و خواص رواج پیدا کند.

در حکومت علوی این رویه به قانون اسلامی خود بازگشت. در سیره حکومتی علی علیه السلام، بهره گیرى عادلانه و یکسان مسلمانان از بیت المال و مدیریت اسلامی آن از اهمیت ویژه اى برخوردار بود. از این رو یکى از امورى که امام على علیه السلام پس از به دست گرفتن خلافت بر آن اصرار و پافشارى ورزید، جلوگیرى از بخشش هاى نارواى بیت المال و تقسیم مساوى آن بین مسلمانان، اعم از عرب، عجم، مولى و عبد بود.

امام على علیه السلام در همان روزهاى نخست رسیدن به خلافت، فرمود:

« ألا و إنّ كلّ قطیعة أقطعها عثمان من مال اللّه مردود على بیت مال المسلمین؛ آگاه باشید هر قطعه زمینى را که عثمان از مال خدا به کسى داده، به بیت المال مسلمانان عودت داده خواهد شد.» (2)

و نیز فرمود: « وَ اللَّهِ لَوْ وَجَدْتُهُ قَدْ تُزُوِّجَ بِهِ النِّسَاءُ وَ مُلِكَ بِهِ الْإِمَاءُ لَرَدَدْتُهُ فَإِنَّ فِی الْعَدْلِ سَعَةً وَ مَنْ ضَاقَ عَلَیْهِ الْعَدْلُ فَالْجَوْرُ عَلَیْهِ أَضْیَق ؛ قسم به خدا ! اگر با آن اموال، زنانى را به عقد خود درآورده و یا کنیزانى خریده باشند، آن را باز پس خواهم گرفت؛ زیرا «عدالت» مایه گشایش و رفاه است و آن کس که عدالت بر او گران آید، تحمّل ظلم و ستم برایش گران تر خواهد بود.»(3)

عدالت قاطعانه امیر المۆمنین سبب شد کسانی که به آن زد و بندهای فامیلی و رفاقتی خو کرده و از آن رهگذر برای خود دنیایی به هم زده بودند ابتدا به این رفتار حضرت اعتراض کنند که چرا نگاه ویژه به آنها نشده و روش خلفای پیشین تبعیت نمی شود ؛ تلاشهایی هم کردند تا اوضاع به شکل سابق برگردد اما نشد و در نهایت تلاش کردند تا به بهانه های واهی حکومت نوپای حضرت را از اساس واژگون کرده و دنیای از دست رفته را بازگردانند.

ثقفی، نویسنده کتاب الغارات (م 283 ق) در فصلی از کتاب خود با عنوان «كسانى كه از حضرت على (علیه السلام) جدا شدند» نام عده ای از کسانی که نتوانستند قانون خدا و عدالت علی علیه السلام را تحمل کنند برده و در آنجا می نویسد:

اصل عدالت و تساوی در بهره برداری از بیت المال در زمان خلیفه دوم تعطیل شد و به دستور او دیوان محاسباتی، بیت المال را بر اساس سوابق و درجات اصحاب تقسیم می کرد. در زمان عثمان نیز همین سیاست، با تساهل افزون ترى ادامه یافت؛ یعنى به آن تقسیم نامساوی بیت المال؛ حاتم بخشی هاى بى حساب و کتاب از سوى خلیفه سوم نیز اضافه شد

یحیى بن عروة بن زبیر گوید: چون على را نزد پدرم یاد مى كردند زبان به نكوهشش مى گشود. و مى گفت: پسرم، به خدا سوگند مردم از او بر نگشتند مگر براى مال دنیا.(4)

وقتی اداره اموال و امور جامعه اسلامی به دست علی علیه السلام افتاد؛ کارگزاران را هم ملزم به پیاده کردن قوانین قرآن و سیره نبوی کرد. یعنی هم خود دقت داشت و هم به شکل رسمی به کارگزاران خود دستور می داد که ذره ای از قانون خدا تخطی نکنند.
حضرت در آن نامه مشهور به مالک اشتر نوشت:

« إِیَّاكَ وَ الِاسْتِئْثَارَ بِمَا النَّاسُ فِیهِ أُسْوَة ؛ برحذر باش از اینكه چیزى را به خود اختصاص دهى در حالى كه همه مردم در آن مساوى هستند.»(5)

حضرت در همان نامه به اطرافیان هم اشاره کرده و مسئول جامعه اسلامی را نسبت به زیاده خواهی اطرافیان هشدار می دهد: « إِنَّ لِلْوَالِی خَاصَّةً وَ بِطَانَةً فِیهِمُ اسْتِئْثَارٌ وَ تَطَاوُلٌ وَ قِلَّةُ إِنْصَافٍ فِی مُعَامَلَةٍ فَاحْسِمْ [مَئُونَةَ] مَادَّةَ أُولَئِكَ بِقَطْعِ أَسْبَابِ تِلْكَ الْأَحْوَالِ وَ لَا تُقْطِعَنَّ لِأَحَدٍ مِنْ حَاشِیَتِكَ وَ حَامَّتِكَ قَطِیعَةً ؛ سرپرست و مسئول جامعه اسلامی، خویشان و نزدیکانی دارد که خوی آنها برتری جویی، گردن کشی و بی انصافی در تعامل با مردم است (به حق خود راضی نیستند و همیشه بیش از آنچه حقشان است طلب دارند)؛ این زیاده خواهی آنان را با بریدن اسباب آن ریشه کن و به هیچ یك از اطرافیان و خویشاوندانت زمینى را به بخشش واگذار مکن.»(6)

این شمه ای از سیره علوی در مدیریت اقتصادی و توزیع بیت المال بود. مسئولین جامعه اسلامی، هر کس به هر مقدار که از بیت المال در اختیار اوست باید به شدت مراقبت کند که مبادا از گریزگاههای قانونی و با سوء استفاده از خلأهای قانونی، اموال جامعه اسلامی را به نفع خود و یا اطرافیانش مصادره کند.

از این خطر گذشته مسئولین حاکم بر بیت المال باید مراقب نیز باشند که اموال عمومی به شکل مساوی بین تمام مردم توزیع شود؛ این سیره علوی نیست که دولت برای مردم شهری بهترین امکانات زندگی را فراهم کند و مردمی دیگر در شهری دیگر از یک دهم آن نیز بی بهره باشند.


پی نوشت ها:

1.       نهج البلاغه خطبه 3

2.       نهج السعادة فی مستدرك نهج البلاغة، ج1 ص 215

3.       نهج البلاغه خطبه 15

4.       الغارات، ترجمه آیتى، ص 210

5.       نهج البلاغه نامه 53

6.       همان



:: مرتبط با: عمومی .اسلامی .قران. ,
نویسنده : عظیم جان آبادی
تاریخ : 1394/10/26
زمان : 08:47 ق.ظ
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
Kvwcfrainc 1396/08/30 01:19 ب.ظ
viagra generic
http://genericcialisienxprice.com/
buy brand viagra online
<a href="http://genericcialisienxprice.com/">generic cialis</a>
viagra for sale online
<a href=http://genericcialisienxprice.com/>cheap cialis</a>
Lsbdxferync 1396/08/30 02:47 ق.ظ
brand viagra online
http://ccsialisonl.com/
viagra brand for sale
<a href="http://ccsialisonl.com/">cialis generic</a>
branded viagra
<a href=http://ccsialisonl.com/>cheap cialis</a>
Mdbsfphyday 1396/08/29 02:47 ب.ظ
viagra sale
http://pharmarmaonline.com/
viagra soft tabs
<a href="http://buycialisenahonlined.com/">cialis online</a>
viagra online buy
<a href="http://buycialisenahonlined.com/">cheap cialis</a>
EVrcverEvep 1396/08/29 01:22 ب.ظ
buy viagra canada
http://cialisonlinednabpill.com//
buy viagra online cheap
<a href="http://cialisonlinednabpill.com/">cheap cialisa</a>
kamagra viagra
<a href=http://cialisonlinednabpill.com/>generic cialisa online</a>
LbexcImpags 1396/08/29 05:01 ق.ظ
viagra plus
http://medicjrapharmacy.com/
buy viagra pills
<a href="http://medicjrapharmacy.com/">viagra without prescription</a>
canada online pharmacy viagra
<a href=http://medicjrapharmacy.com/>online viagra</a>
Hrenohox 1396/08/28 09:44 ب.ظ
canada viagra generic
http://aviagraonlineq.com/
real viagra for sale
<a href="http://aviagraonlineq.com/">generic viagra online</a>
viagra before and after pictures
<a href=http://aviagraonlineq.com/>viagra without prescription</a>
Kmecfrainc 1396/08/27 09:00 ب.ظ
viagra online purchase
http://cialpharmedi.com/
viagra alcohol
<a href="http://cialpharmedi.com/">cheap generic cialis</a>
female viagra drug
<a href=http://cialpharmedi.com/>cialis generic</a>
Mdfvphyday 1396/08/26 09:37 ب.ظ
canadian viagra
http://pharmarmaonline.com/
effects of viagra
<a href="http://pharmarmaonline.com/">generic viagra</a>
brand name viagra on line
<a href="http://pharmarmaonline.com/">buy viagra online</a>
Lbrbdxferync 1396/08/26 07:26 ب.ظ
organic viagra buy now
http://drcialonlinedkb.com/
viagra professional
<a href="http://drcialonlinedkb.com/">buy cheap cialis</a>
viagra pharmacy
<a href=http://drcialonlinedkb.com/>cheap cialis</a>
UnrebcExpoke 1396/08/26 03:33 ق.ظ
free viagra sample
http://ericviaed.com/
cheap viagra pills
<a href="http://ericviaed.com/">online viagra</a>
viagra cheapest
<a href=http://ericviaed.com/>viagra</a>
Uceagrist 1396/08/25 06:18 ب.ظ
low price viagra
http://canadianpharmacyonlinecevt.com/
viagra toronto
<a href="http://canadianpharmacyonlinecevt.com/">canadian online pharmacy</a>
mexico viagra
AEcrcgrainc 1396/08/24 04:21 ب.ظ
daily cialis 5mg generic
http://buycialisoens.com/
buy cheap generic cialis
<a href="http://buycialisoens.com/">cialis without prescription</a>
cialis soft tabs cheap
Hwxcdbhox 1396/08/24 03:03 ب.ظ
cheapest viagra online
http://genericviagrapharmejv.com/
<a href="http://genericviagrapharmejv.com/">generic viagra online</a>
does viagra work
Mvedphyday 1396/08/24 03:51 ق.ظ
viagra pictures
http://canadapharmacyonlinewxr.com/
viagra erection
<a href="http://canadapharmacyonlinewxr.com/">cialis online</a>
buy cheap viagra
UnedbcExpoke 1396/08/24 02:16 ق.ظ
viagra usa
http://aviagraonlineq.com/
where can i buy viagra
<a href="http://aviagraonlineq.com/">viagra generic</a>
Sembhox 1396/08/23 06:51 ب.ظ
herbal alternative viagra
http://genericviagrapharmejv.com/
<a href="http://genericviagrapharmejv.com/">generic viagra online</a>
viagra samples free
Mwbephyday 1396/08/23 12:10 ب.ظ
online order viagra
http://canadapharmacyonlinewxr.com/
order generic viagra
<a href="http://canadapharmacyonlinewxr.com/">viagra online canadian pharmacy</a>
buy discount viagra
Kmbtgelosse 1396/08/23 07:07 ق.ظ
5 mg cialis
http://ccsialisonl.com/
cialis women use
<a href=http://ccsialisonl.com/>]order cialis online</a>
viagra expiration date
LRsdbmaigma 1396/08/23 06:35 ق.ظ
cialis overdose
http://retcialis.com/
cialis low dose
<a href=http://retcialis.com/>cialis online</a>
is generic cialis safe
WvcvrfKip 1396/08/23 06:05 ق.ظ
generic viagra from india
http://newgenericrx1pricev.com/
<a href=http://newgenericrx1pricev.com/>cheap generic viagra</a>
purchase viagra online
DecvcExcife 1396/08/23 03:42 ق.ظ
best price viagra name brand online
http://kskviagraed.com/
viagra erections
<a href=http://kskviagraed.com/>]cheap generic viagra</a>
viagra pills for sale
LdbraSlonry 1396/08/23 03:32 ق.ظ
personal loans poor credit
http://paydayloanslomonline.com/
personal loans no credit
<a href="http://paydayloanslomonline.com/">]loans for bad credit</a>
the best payday loans
Brvcscrinue 1396/08/23 03:32 ق.ظ
200 cash payday loan
http://paydayloansken.com/
debt management programs
<a href=http://paydayloansken.com/>]payday cash advance loan</a>
bad credit debt consolidation internet payday loan
KmbtgAssuck 1396/08/22 11:08 ب.ظ
buy cialis uk
http://ccsialisonl.com/
cialis pills cost
<a href=http://ccsialisonl.com/>]cialis</a>
viagra cost
LRsdbadvamn 1396/08/22 09:26 ب.ظ
cialis vs over the counter
http://retcialis.com/
cialis mail order
<a href=http://retcialis.com/>generic cialis online</a>
cialis by mail
AqvvceTrund 1396/08/22 08:36 ب.ظ
cialis professional uk
http://buyvcialiosonline.com/
brand cialis over the net
<a href=http://buyvcialiosonline.com/>online cialis</a>
compare generic cialis prices
VVrhAbich 1396/08/22 08:16 ب.ظ
viagra without a prescription
http://newcheaprx1onlinev.com/
herbal viagra reviews
<a href=http://newcheaprx1onlinev.com/>]discount viagra</a>
generic viagra overnight
DrMerEvep 1396/08/22 07:09 ب.ظ
female viagra uk
http://kskviagraed.com/
buy viagra online cheap
<a href="http://kskviagraed.com/">viagra without prescription</a>
free viagra samples
<a href=http://kskviagraed.com/>viagra online</a>
Decvcagrist 1396/08/22 06:08 ب.ظ
how to use viagra
http://kskviagraed.com/
viagra doses
<a href=http://kskviagraed.com/>]buy viagra online</a>
viagra online generic
BrvcsUnToli 1396/08/22 05:57 ب.ظ
bad credit no payday loan
http://paydayloansken.com/
cash loan advance
<a href=http://paydayloansken.com/>]payday loans</a>
small payday loans
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30


.:: This Template By : Theme-Designer.Com ::.