تبلیغات
امام حسن مجتبی علیه السلام - تقسیم عادلانه سرمایه ملی! چگونه؟!
تقسیم عادلانه سرمایه ملی! چگونه؟!
نظرات |

بیت المال در اصل محل ذخیره ثروت ملی و عمومی جامعه است اما این واژه معنای محل بودن خود را رها کرده و در معنای خود آن اندوخته به کار می رود. اندوخته ای که از منابع متعددی جمع شده و باید به مصرف عموم جامعه برسد که این کار، گاه به صورت مستقیم و گاه به شکل ارائه خدمات (تقسیم غیر مستقیم) صورت می گیرد.

آنچه در توزیع این ثروت عمومی مهم است نوع تقسیم آن نیست؛ بلکه عادلانه تقسیم کردن آن است؛ به گونه ای که همه به طور یکسان از آن برخوردار شوند. 

نکته مهمی که باید در تقسیم آن لحاظ شود عدم توجه به ویژگی های افراد است. از بیت المال به همان اندازه که یک پایتخت نشین بهره می برد به همان اندازه هم باید یک روستا نشین دور از پایتخت بهره مند شود؛ هر رقمی که به یک مقام عالی رتبه تخصیص داده می شود به همان اندازه باید در دسترس دیگر افراد جامعه نیز قرار گیرد. زیرا بودجه ای که با این عنوان به دست مردم می رسد یا صرف آنها می شود از جنس حقوق و دستمزد نیست تا در قبال تلاش و نوع کار و مسئولیتهای اجتماعی افراد قرار گیرد. از این رو در توزیع آن نباید اینگونه ملاکها را در نظر گرفت.

اصل عدالت و تساوی در بهره برداری از بیت المال در زمان خلیفه دوم تعطیل شد و به دستور او دیوان محاسباتی، بیت المال را بر اساس سوابق و درجات اصحاب تقسیم می کرد.

در زمان خلیفه سوم نیز همین سیاست، با تساهل افزون ترى ادامه یافت ؛ یعنى به آن تقسیم نامساوی بیت المال؛ حاتم بخشی هاى بى حساب و کتاب از سوى خلیفه سوم نیز اضافه شد.

امیرالمومنین علیه السلام درباره این سیاست ضایع کردن بیت المال مسلمین در زمان خلیفه سوم فرمود: وَ قَامَ مَعَهُ بَنُو أَبِیهِ یَخْضَمُونَ مَالَ اللَّهِ- [خَضْمَ ] خِضْمَةَ الْإِبِلِ نِبْتَةَ الرَّبِیع ؛ و دودمان پدرى او (بنى امیه) به همراهى او (عثمان) برخاستند و چون شترى كه گیاه تازه بهار را با ولع مى خورد به غارت بیت المال دست زدند.(1)

مسئولین جامعه اسلامی، هر کس به هر مقدار که از بیت المال در اختیار اوست باید به شدت مراقبت کند که مبادا از گریزگاههای قانونی و با سوء استفاده از خلأهای قانونی، اموال جامعه اسلامی را به نفع خود و یا اطرافیانش مصادره کند

این رویه های سلیقه ای در زمان خلیفه دوم و شدت آن در زمان خلیفه سوم سبب شد تا ذائقه بسیارى از اصحاب به اخّاذىِ ناروا از بیت المال عادت کند و به نوعی فرهنگ طلبکاری و مال خود دانستن بیت المال در بین عده زیادی از اصحاب و خواص رواج پیدا کند.

در حکومت علوی این رویه به قانون اسلامی خود بازگشت. در سیره حکومتی علی علیه السلام، بهره گیرى عادلانه و یکسان مسلمانان از بیت المال و مدیریت اسلامی آن از اهمیت ویژه اى برخوردار بود. از این رو یکى از امورى که امام على علیه السلام پس از به دست گرفتن خلافت بر آن اصرار و پافشارى ورزید، جلوگیرى از بخشش هاى نارواى بیت المال و تقسیم مساوى آن بین مسلمانان، اعم از عرب، عجم، مولى و عبد بود.

امام على علیه السلام در همان روزهاى نخست رسیدن به خلافت، فرمود:

« ألا و إنّ كلّ قطیعة أقطعها عثمان من مال اللّه مردود على بیت مال المسلمین؛ آگاه باشید هر قطعه زمینى را که عثمان از مال خدا به کسى داده، به بیت المال مسلمانان عودت داده خواهد شد.» (2)

و نیز فرمود: « وَ اللَّهِ لَوْ وَجَدْتُهُ قَدْ تُزُوِّجَ بِهِ النِّسَاءُ وَ مُلِكَ بِهِ الْإِمَاءُ لَرَدَدْتُهُ فَإِنَّ فِی الْعَدْلِ سَعَةً وَ مَنْ ضَاقَ عَلَیْهِ الْعَدْلُ فَالْجَوْرُ عَلَیْهِ أَضْیَق ؛ قسم به خدا ! اگر با آن اموال، زنانى را به عقد خود درآورده و یا کنیزانى خریده باشند، آن را باز پس خواهم گرفت؛ زیرا «عدالت» مایه گشایش و رفاه است و آن کس که عدالت بر او گران آید، تحمّل ظلم و ستم برایش گران تر خواهد بود.»(3)

عدالت قاطعانه امیر المۆمنین سبب شد کسانی که به آن زد و بندهای فامیلی و رفاقتی خو کرده و از آن رهگذر برای خود دنیایی به هم زده بودند ابتدا به این رفتار حضرت اعتراض کنند که چرا نگاه ویژه به آنها نشده و روش خلفای پیشین تبعیت نمی شود ؛ تلاشهایی هم کردند تا اوضاع به شکل سابق برگردد اما نشد و در نهایت تلاش کردند تا به بهانه های واهی حکومت نوپای حضرت را از اساس واژگون کرده و دنیای از دست رفته را بازگردانند.

ثقفی، نویسنده کتاب الغارات (م 283 ق) در فصلی از کتاب خود با عنوان «كسانى كه از حضرت على (علیه السلام) جدا شدند» نام عده ای از کسانی که نتوانستند قانون خدا و عدالت علی علیه السلام را تحمل کنند برده و در آنجا می نویسد:

اصل عدالت و تساوی در بهره برداری از بیت المال در زمان خلیفه دوم تعطیل شد و به دستور او دیوان محاسباتی، بیت المال را بر اساس سوابق و درجات اصحاب تقسیم می کرد. در زمان عثمان نیز همین سیاست، با تساهل افزون ترى ادامه یافت؛ یعنى به آن تقسیم نامساوی بیت المال؛ حاتم بخشی هاى بى حساب و کتاب از سوى خلیفه سوم نیز اضافه شد

یحیى بن عروة بن زبیر گوید: چون على را نزد پدرم یاد مى كردند زبان به نكوهشش مى گشود. و مى گفت: پسرم، به خدا سوگند مردم از او بر نگشتند مگر براى مال دنیا.(4)

وقتی اداره اموال و امور جامعه اسلامی به دست علی علیه السلام افتاد؛ کارگزاران را هم ملزم به پیاده کردن قوانین قرآن و سیره نبوی کرد. یعنی هم خود دقت داشت و هم به شکل رسمی به کارگزاران خود دستور می داد که ذره ای از قانون خدا تخطی نکنند.
حضرت در آن نامه مشهور به مالک اشتر نوشت:

« إِیَّاكَ وَ الِاسْتِئْثَارَ بِمَا النَّاسُ فِیهِ أُسْوَة ؛ برحذر باش از اینكه چیزى را به خود اختصاص دهى در حالى كه همه مردم در آن مساوى هستند.»(5)

حضرت در همان نامه به اطرافیان هم اشاره کرده و مسئول جامعه اسلامی را نسبت به زیاده خواهی اطرافیان هشدار می دهد: « إِنَّ لِلْوَالِی خَاصَّةً وَ بِطَانَةً فِیهِمُ اسْتِئْثَارٌ وَ تَطَاوُلٌ وَ قِلَّةُ إِنْصَافٍ فِی مُعَامَلَةٍ فَاحْسِمْ [مَئُونَةَ] مَادَّةَ أُولَئِكَ بِقَطْعِ أَسْبَابِ تِلْكَ الْأَحْوَالِ وَ لَا تُقْطِعَنَّ لِأَحَدٍ مِنْ حَاشِیَتِكَ وَ حَامَّتِكَ قَطِیعَةً ؛ سرپرست و مسئول جامعه اسلامی، خویشان و نزدیکانی دارد که خوی آنها برتری جویی، گردن کشی و بی انصافی در تعامل با مردم است (به حق خود راضی نیستند و همیشه بیش از آنچه حقشان است طلب دارند)؛ این زیاده خواهی آنان را با بریدن اسباب آن ریشه کن و به هیچ یك از اطرافیان و خویشاوندانت زمینى را به بخشش واگذار مکن.»(6)

این شمه ای از سیره علوی در مدیریت اقتصادی و توزیع بیت المال بود. مسئولین جامعه اسلامی، هر کس به هر مقدار که از بیت المال در اختیار اوست باید به شدت مراقبت کند که مبادا از گریزگاههای قانونی و با سوء استفاده از خلأهای قانونی، اموال جامعه اسلامی را به نفع خود و یا اطرافیانش مصادره کند.

از این خطر گذشته مسئولین حاکم بر بیت المال باید مراقب نیز باشند که اموال عمومی به شکل مساوی بین تمام مردم توزیع شود؛ این سیره علوی نیست که دولت برای مردم شهری بهترین امکانات زندگی را فراهم کند و مردمی دیگر در شهری دیگر از یک دهم آن نیز بی بهره باشند.


پی نوشت ها:

1.       نهج البلاغه خطبه 3

2.       نهج السعادة فی مستدرك نهج البلاغة، ج1 ص 215

3.       نهج البلاغه خطبه 15

4.       الغارات، ترجمه آیتى، ص 210

5.       نهج البلاغه نامه 53

6.       همان



:: مرتبط با: عمومی .اسلامی .قران. ,
نویسنده : عظیم جان آبادی
تاریخ : 1394/10/26
زمان : 09:47 ق.ظ
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
bdfanold 1397/03/29 06:20 ق.ظ
cheap viagra <a href="http://onlineviaqer.com/ ">п»їgeneric viagra</a> viagra oral <a href=http://onlineviaqer.com>viagra online</a>
ddaflock 1397/03/29 03:19 ق.ظ
cialis 5mg <a href="http://cialisgretkjss.com/ ">buy online cialis</a> tadalafil liquid <a href=http://cialisgretkjss.com/>online cialis</a>
dfgInsow 1397/03/28 11:22 ب.ظ
buy viagra soft <a href="http://viagranerrds.com/ ">viagra online</a> generic viagra <a href="http://viagranerrds.com">viagra online</a>
btgOrdiz 1397/03/28 02:46 ب.ظ
canada viagra <a href="http://fviagrajjj.com/ ">viagra generic</a> free viagra sample <a href=http://fviagrajjj.com>viagra on line</a>
buy generic viagra online 1397/03/28 01:42 ب.ظ
what should i say to my doctor to get sildenafil
best place to buy generic viagra online
sildenafil replacement over the counter
[url=http://viagrabs.com/]viagra without prescription[/url]
nmnInsow 1397/03/28 08:06 ق.ظ
cheap cialis <a href="http://cialisserfher.com/ ">cialis</a> online cialis <a href="http://cialisserfher.com/">buy cialis</a>
buy cialis online 1397/03/28 07:31 ق.ظ
l [url=http://cialisle.com]http://cialisle.com[/url]
vaistai tadalafil kaina
generic cialis online
prescription meds without the prescription 1397/03/27 11:42 ب.ظ
<a href="http://canadianonlinepharmacyoffer.com/">best online pharmacies in canada</a>
http://canadianonlinepharmacyoffer.com/
<a href=http://canadianonlinepharmacyoffer.com/>mexican pharmacies shipping to usa</a>
lllFlire 1397/03/27 03:19 ب.ظ
buy viagra no prescription <a href="http://genericonlineviaqra.com/"> order viagra</a> viagra soft pills <a href=http://genericonlineviaqra.com> viagra</a>
aaqfrilk 1397/03/27 02:08 ب.ظ
cialis tadalafil <a href="http://besiktasboschservis.com/">online cialis</a> generic cialis <a href=http://besiktasboschservis.com/>buy cialis online</a>
viagra pills 1397/03/27 01:38 ب.ظ
top rated canadian pharmacies online
viagra without a doctor prescription
Legitimate Online Pharmacies
nnrfrilk 1397/03/27 06:32 ق.ظ
discount cialis <a href="http://fundeconp.org/">generic cialis</a> generic cialis online <a href=http://fundeconp.org/>cialis buy</a>
bdglusly 1397/03/26 11:28 ب.ظ
cialis tadalafil <a href="http://ciallisonline.com/"> online cialis</a> cialis soft tabs <a href=http://ciallisonline.com/> cheap cialis online</a>
zzqglync 1397/03/26 09:52 ب.ظ
instant approval personal loans <a href="https://paydayloans-online.us.org"> online payday loans no credit check</a> speedy cash <a href=https://paydayloans-online.us.org> payday loans online</a>
bcgphevy 1397/03/26 05:17 ق.ظ
open bank account <a href="https://loanonline.us.org">online loans</a> loans poor credit <a href=https://loanonline.us.org>payday loans bad credit</a>
nnaFlire 1397/03/26 02:32 ق.ظ
cialis coupon <a href="http://genericcialls.com/"> buy generic cialis</a> cialis 5mg <a href=http://genericcialls.com/> buy cialis online</a>
bthInsow 1397/03/25 09:10 ب.ظ
bad credit no payday loan <a href="https://onlineloan.us.org">online personal loans</a> 100 guaranteed payday loan <a href="https://onlineloan.us.org">installment loans online</a>
cbbanold 1397/03/25 07:12 ب.ظ
best payday loans online <a href="https://getaloan.us.org">online loans</a> cash loan advance <a href=https://getaloan.us.org>loans</a>
llpflock 1397/03/25 06:33 ب.ظ
approval no fax payday loans <a href="https://bestpaydayloan.us.org">payday loans</a> and fast payday loans <a href=https://bestpaydayloan.us.org>п»їonline payday loans</a>
viagra 50mg online 1397/03/25 04:19 ب.ظ
generic viagra online http://www.viagrauga.com/ cheap generic viagra what is
the herbal sildenafil buy generic viagra
buy generic cialis 1397/03/25 03:42 ب.ظ
l http://cialisps.com/ cialisle.com
taking viagra while on cialis
http://cialisps.Com
casino slotsslots online 1397/03/25 12:04 ب.ظ
online slots
casinos online
casino games slots
kasino
online slots
nnaFlire 1397/03/25 10:15 ق.ظ
online cialis <a href="http://genericcialls.com/"> cheap cialis</a> tadalafil online <a href=http://genericcialls.com/> cialis buy</a>
bdgOrdiz 1397/03/25 06:30 ق.ظ
buy viagra soft <a href="http://purseInstock.com/">online viagra</a> canada viagra <a href=http://purseInstock.com>buy viagra</a>
jjjInsow 1397/03/24 11:34 ب.ظ
bmg group payday loan <a href="https://payday-loans.us.org">pay day loans</a> az payday loan laws <a href="https://payday-loans.us.org">online payday loans</a>
website 1397/03/24 09:37 ب.ظ
http://racefeme.org/online-roulette-prediction-system.html
http://racefeme.org/online-roulette-prediction-system.html
http://racefeme.org/online-roulette-prediction-system.html
http://racefeme.org/online-roulette-prediction-system.html
http://racefeme.org/online-roulette-prediction-system.html
website 1397/03/24 07:33 ب.ظ
http://fuwezikjzy.org/bovada-poker-download.html
http://fuwezikjzy.org/bovada-poker-download.html
http://fuwezikjzy.org/bovada-poker-download.html
http://fuwezikjzy.org/bovada-poker-download.html
http://fuwezikjzy.org/bovada-poker-download.html
play casino games online 1397/03/24 05:38 ب.ظ
casino slotsslots online
best online casino
online casino slots
online gambling casino
best online casino
genericalis.com 1397/03/24 05:13 ب.ظ
Oh acceptation apartments up commiserate amazed delicious.

Ready and waiting him novel long-lived towards. Continuing melancholic specially so
to. Me unpleasing unacceptable in adhesion announcing so astounded.
What postulate folio whitethorn nor upon doorway. Tended remain my do steps.
Oh grinning good-humoured am so visited affable in offices
hearted.
website 1397/03/24 04:27 ب.ظ
http://xjmygepidykjse.org/keno-online-casino-games.html
http://xjmygepidykjse.org/keno-online-casino-games.html
http://xjmygepidykjse.org/keno-online-casino-games.html
http://xjmygepidykjse.org/keno-online-casino-games.html
http://xjmygepidykjse.org/keno-online-casino-games.html
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30


.:: This Template By : Theme-Designer.Com ::.